Kumaş Çekmesi: Çeşitli işlemler (doğal, kuru ısı, nemli ısı, yıkama) için test yöntemleri, hesaplama yöntemleri ve yaygın kumaşlar için çekme verileri.
Kumaş büzülmesi (veya uzayabilirlik/uzama oranı), kumaşın belirli koşullar altında çekme kuvvetine maruz kaldığında orijinal uzunluğuna göre uzunluğundaki yüzde artışı ifade eder. Kumaş esnekliğini ölçmek için kullanılan bir ölçüttür ve kumaşın dış kuvvet altında deforme olma yeteneğini tanımlar.
Kumaş çekmesi Çekme/esneme özelliği, giysilerin kalıbını, rahatlığını ve dayanıklılığını önemli ölçüde etkiler. Yüksek çekme/esneme özelliğine sahip kumaşlar, iyi esneklik gerektiren spor giyim ve mayo için uygundur; düşük çekme özelliğine sahip kumaşlar ise şeklini koruması gereken resmi giyim veya gece elbiseleri için idealdir.
Kumaşın Çekmesine Neden Olan Faktörler
Çekme oranları, elyaf özellikleriyle, kumaş yapısıyla ve üretim/işleme iş akışıyla yakından ilişkilidir.
1. Lif Faktörleri
İplik eğirme, dokuma, boyama ve terbiye işlemleri sırasında, çeşitli liflerden yapılan kumaşlar farklı derecelerde gerilmeye maruz kalır ve bu da hem çözgü hem de atkı ipliklerinde uzamaya neden olur. Bu deformasyonun bir kısmı uzun süreler boyunca bile geri döndürülemez; sonuç olarak, kumaş içindeki artık iç gerilimler gizli bir büzülme kuvveti oluşturur. Kumaş ıslatıldığında, su molekülleri lifler arasındaki boşluklara nüfuz ederek liflerin doğal hallerine dönmelerini ve elastik deformasyondan kurtulmalarını sağlar, bu da gözle görülür bir büzülmeye yol açar. Farklı tekstil lifleri farklı derecelerde büzülme gösterir.
2. Yoğunluk Faktörleri
Kumaşın çekme performansı, iplik yoğunluğuna bağlı olarak değişir. Gabardin veya haki gibi yüksek yoğunluklu kumaşlarda çözgü iplikleri sıkıca paketlenmiştir; nemli ısıya maruz kaldığında, çözgü ipliklerinin hareket alanı sınırlıdır, bu da atkı çekmesini sınırlar ve genel çekme oranının daha düşük olmasına neden olur. Tersine, daha düşük atkı yoğunluğuna sahip kumaşlar, ipliklerin daha gevşek düzenlenmesi nedeniyle nemli ısıya maruz kaldığında önemli ölçüde genleşmeye izin verir; bu da çözgü ipliklerinin hızla kıvrım (eğrilik) kazanmasına ve daha belirgin bir çekme oluşmasına yol açar.
3. İplik Numarası Faktörleri
Çekme oranları, kumaşta kullanılan ipliklerin kalınlığına (iplik numarasına) bağlı olarak da değişir. Kot gibi kalın ipliklerden yapılan kumaşlar daha yüksek çekme oranları gösterirken, düz dokuma gibi ince ipliklerden yapılan kumaşlar daha düşük çekme oranları gösterir. büzülme oranları.
. Boya/Açık Artırma Maddesi Faktörleri
Eğer terbiye işlemi sırasında kumaşa büyük miktarda apre maddesi uygulanırsa, büzülme oranı Daha yüksek olacaktır. Astarlama, kumaşın sertliğini artırırken esnekliğini azaltır; ancak yıkama, astarlama maddesini uzaklaştırır ve lifler arasındaki boşlukları artırır. Bu da daha fazla su emilimine ve esnekliğe yol açarak çekme oranını artırır.
5. İşleme Faktörleri
Boyama ve terbiye işlemleri sırasında, hatta ütüleme sırasında bile, kumaşlar çeşitli derecelerde gerilime maruz kalır ve bu da onların uzamasına neden olur. Bu uzama geçicidir; kumaş tekrar suya maruz kaldığında, suyun şişme etkisi, dış kuvvetlerin neden olduğu gerilimi kaybetmesine yol açar. Bu değişime eşlik eden lifler büzülür ve kumaşta küçülme meydana gelir.
Kumaş Boyut Değişimini Test Etme Yöntemleri (Doğal, Kuru Isı, Nemli Isı ve Yıkama)
Kumaşlar su veya nemli ısı gibi dış etkenlere maruz kaldığında, lifleri geçici bir denge durumundan kararlı bir duruma geçer ve bu da boyut değişikliklerine (genişleme veya büzülme) yol açar; bu değişimin derecesi boyut değişim oranı olarak tanımlanır. Bu oranın büyüklüğü öncelikle ham madde özelliklerine ve kullanılan özel işleme yöntemlerine bağlıdır. Örneğin, ısıl işlem sırasında aşırı gerilme büzülme oranını artırabilir. Benzer şekilde, çözgü ve atkı yoğunlukları oranı etkiler: genellikle, çözgü yoğunluğu atkı yoğunluğunu aşarsa, çözgü büzülmesi atkı büzülmesinden daha büyük olur ve bunun tersi de geçerlidir. Testler yoluyla elde edilen doğru veriler, kalıp tasarımı sırasında uzunluk ve genişliğin ölçeklendirilmesi için temel oluşturarak, bitmiş giysinin tasarım özelliklerini karşılamasını sağlar.
Dolayısıyla, yapılan özel testler, kullanılan giyim üretim süreçlerine bağlıdır. Yaygın testler şunlardır:
1. Doğal Büzülme Oranı
Doğal çekme oranı, bir kumaşın doğal halindeyken (insan müdahalesi olmaksızın) hava, nem, sıcaklık ve iç gerilimlerin etkisiyle geçirdiği boyutsal değişimi ifade eder. Bu tür çekme, dokuma kumaşlarda sıkça görülür. İlmekli ipliklerin birbirine kenetlenmesiyle oluşan örme kumaşlarda ise, kesim genellikle ilmekler arasındaki karşılıklı gerilimin kaybı nedeniyle uzamaya yol açar; ayrıca, boyutsal değişimin derecesi, elyaf bileşimine ve kumaş yapısına bağlı olarak değişir.
Test prosedürü şu şekildedir: İlk olarak, depodaki bir paketten tek bir rulo seçin ve uzunluğunu ve genişliğini (kumaş genişliği) ölçün ve verileri kaydedin. Ardından, kumaşın tamamını açın ve gevşetin, herhangi bir baskı uygulamadan oda sıcaklığında 24 saat boyunca hareketsiz bırakın. Son olarak, kumaşın boyut değişim oranını (büzülme veya uzama) hesaplamak için boyutları tekrar ölçün.
2. Higrotermal Büzülme Oranı
Giysi üretim süreçleri genellikle kumaşların suya daldırılması, su püskürtülmesi, kuru ütüleme ve buharlı (ıslak) ütüleme gibi yöntemlerle işlenmesini içerir. Bu dış etkenlere maruz kalma, kumaşın küçülmesine neden olur; bu küçülmenin orijinal boyutlara oranı higrotermal küçülme oranı olarak tanımlanır.
Bu büzülme modellerini anlamak için, kumaşın bu işlem adımlarından geçtikten sonraki boyut değişikliklerini test etmek şarttır.
(1) Kuru Ütüleme Çekme Testi
Kuru ütüleme çekmesi, bir kumaşın kuru koşullarda elektrikli ütüyle ısıtılması sonucu meydana gelen çekme derecesini ifade eder. Test yöntemi aşağıdaki gibidir:
Örnekleme: Kumaş rulosunun başından veya sonundan 1 metreden fazla kumaş atın (dokuma başlangıcında gerilim önemli ölçüde dalgalanır, bu nedenle ön uçtan birkaç metre çıkarılmalıdır). Ardından, 50 cm uzunluğunda bir kumaş kesin ve kenarlarını düzeltin (kenarlardaki gerilim merkezdeki gerilimden farklıdır, bu da test doğruluğunu etkileyebilir; örneğin, örme kumaşlar veya elektrostatik floklu kumaşlar için her kenardan 10 cm çıkarılmalıdır). Başlangıç uzunluğunu ve genişliğini kaydedin.
Kuru ütüleme sıcaklık koşulları: Baskılı/boyalı pamuk: 190–200°C; baskılı/boyalı sentetik elyaf ve karışımlı kumaşlar: 150–170°C;
Baskılı/boyalı viskoz elyaf kumaşlar: 80–100°C; baskılı/boyalı ipek kumaşlar: 110–130°C; yün kumaşlar: 150–170°C. Kuru Presleme Süresi: Numuneyi belirtilen sıcaklıkta 15 saniye presleyin, ardından soğumaya bırakın.
Test: Tamamen soğuduktan sonra, numunenin uzunluğunu ve genişliğini ölçün, ardından kumaşın çekme oranını hesaplayın.
Hesaplama formülü:
(2) Islak Presleme Büzülme Testi
Islak presleme çekmesi, kumaşa nem uygulanarak presleme yapıldığında meydana gelen çekmeyi ifade eder. Spesifik işleme bağlı olarak, ıslak presleme çekme testleri iki yönteme ayrılabilir: su püskürtme yöntemi ve nemli bez yöntemi.
Su Püskürtme Yöntemi
Örnekleme: Kumaş rulosunun her iki ucundan en az 1 metre uzakta bir noktadan 50 cm uzunluğunda bir örnek alın ve her iki taraftaki kenar şeritlerini (kenarlarını) çıkarın.
Nemlendirme Koşulu: Numuneyi temiz suyla eşit şekilde püskürtün.
Ütüleme Koşulu: Numuneyi kuruyana kadar elektrikli ütüyle ileri geri bastırın.
Ölçüm ve Hesaplama: Numune havada kuruduktan sonra uzunluğunu ve genişliğini ölçün, ardından büzülme oranını hesaplayın.
Hesaplama formülü:
Nemli Bez Yöntemi
Numune alma: Su püskürtme yöntemiyle aynıdır.
Sıcaklık koşulu: Su püskürtme yöntemiyle aynıdır.
Nemlendirme Koşulu: Kullanılmadan önce, boyasız, düz dokuma pamuklu bir kumaş parçasını temiz suya batırın, ardından suyunu sıkın.
Ütüleme Koşulu: Nemli bezi numunenin üzerine yerleştirin ve belirtilen sıcaklıkta elektrikli ütüyle bez kuruyana kadar ileri geri bastırın.
Ölçüm ve Hesaplama: Numune tamamen soğuduktan sonra uzunluğunu ve genişliğini ölçün, ardından ıslak presleme büzülme formülünü kullanarak büzülme oranını hesaplayın.
(3) Suya Daldırma Büzülme Testi
Suya daldırma büzülme Kumaş liflerinin tamamen suya batırılması ve nemi tamamen emmesi sonucu oluşan büzülme derecesini ifade eder. Test yöntemi aşağıdaki gibidir:
Numune alma: Kuru presleme test yöntemiyle aynıdır.
Nemlendirme Koşulu: Numuneyi 60°C'deki ılık suya tamamen batırın ve suyun liflere iyice nüfuz etmesini sağlamak için elle karıştırın; 15 dakika sonra çıkarın, fazla suyu düzeltin ve oda sıcaklığında havayla kurutun (sıkmayın). Bu test, büzülme test cihazı kullanılarak da yapılabilir.
Ölçüm ve hesaplama: Numunenin uzunluğunu ölçün, ardından büzülme oranını hesaplayın.
Hesaplama formülü:
Giyim kalıbı yapımında çekme oranlarının hesaplanmasına yönelik yöntemler ve adımlar
Müşteriden sipariş alındığında, giysinin kumaş yıkama mı yoksa giysi yıkama mı işleminden geçtiği belirlenmelidir; bu, müşterinin örnek giysisinden de gözlemlenebilir. Giysi yıkama işleminde, dikiş çizgileri boyunca (günlük kot pantolonların yan dikişlerine benzer şekilde) belirgin bir büzülme ve kumaş yüzeyinde renk derinliğinde farklılıklar görülür. Bu durumlar kumaş yıkama işleminde meydana gelmez. Kumaş yıkama işleminde çekme aynı şekilde kontrol gerektirmez; bunun yerine, toplu kumaşı aldıktan sonra, çekme oranını izlemek için belirtilen özelliklere göre yıkanması için bir çamaşırhaneye gönderin.
Giysi yıkama yöntemleri arasında standart yıkama, enzim yıkama, kum yıkama ve taş yıkama gibi çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Müşteriden en az 5 metre uzunluğunda bir kumaş örneği alın. Kumaştan üç adet numune (her biri 1.2 metre uzunluğunda ve 1 metre genişliğinde) kesin ve üzerlerine referans çizgileri çizin.
Müşterinin talimatlarına göre, yıkama gereksinimlerini çamaşırhaneye iletin. Yıkama işleminden sonra, test edilmiş kumaş örneklerinin bir setini müşteriye verin (bazı müşteriler ayrıca kol veya pantolon paçası örnekleri de isteyebilir) ve bir setini de şirket içi kayıtlar için saklayın.
Çamaşırhanede test edilen kumaşlar iyice kurutulmalıdır; dokunulduğunda tamamen kuru ve nem kalıntısı kalmamış olduğundan emin olun. Referans çizgileri arasındaki ölçüleri alın. Çekme oranının doğruluğunu sağlamak için üç kumaş örneği de test edilir; karşılaştırma ve referans için ortanca değer kullanılabilir. Örneğin: ölçülen boyuna boyut (çözgü/düz iplik) orijinalin %97'si ise, boyuna çekme oranı %7'dir; ölçülen enine boyut (atkı/çapraz iplik) orijinalin %92'si ise, enine çekme oranı %8'dir. Yukarıda ölçülen yatay ve dikey çekme oranlarına ve standart giyim endüstrisi kalıp çıkarma çekme hesaplamalarına dayanarak, gerekli giysi uzunluğu 78 cm'dir. Bu nedenle, kalıp oluştururken:
① 78 cm × (1 + 3%) = 80.34 cm;
② 56 cm × (1 + 8%) = 60.48 cm.
Fabrikaya gelen kumaşın hatalardan korunması için yeniden test edilmesi gerekir. Her parti için, kumaşın tam genişliğinde ve 1.2 metre uzunluğunda kesilmiş bir numune yıkanmalıdır. Partiler arasındaki çekme farkı 3-5 cm'yi aşarsa, her parti için ayrı kalıplar oluşturulmalıdır.
Bu süreçte, tekrarlanan çekme testleri şarttır; asla işten tasarruf etmek için kestirme yollara başvurulmamalıdır. Bazen, aynı giysi tasarımı için bile, kumaş çekmesindeki farklılıklar, farklı çekme paylarına sahip birden fazla kalıp oluşturulmasını gerektirebilir.
SmartShrink Akıllı Büzülme Test Cihazı
SmartShrink Akıllı Çekme Test Cihazı Yıkama, buharlama veya kuru temizleme sonrasında oluşan çeşitli çekme verilerini sadece 5 saniyede ölçebilir.
SmartShrink, kumaş örneğinin görüntülerini yakalamak için üstten bir kamera kullanır, işaretli noktalar arasındaki mesafeyi otomatik olarak ölçer ve ChiuVention'ın patentli görsel inceleme algoritmalarını kullanarak çekme oranını hesaplar. Test sonuçları IoT teknolojisi aracılığıyla iletilir ve bilgisayarlara ve akıllı telefonlara yüklenen SmarTexLab uygulamasında gerçek zamanlı olarak görüntülenir.
SmartShrink, ölçüm ve hesaplama işlemlerini otomatikleştirerek insan hatasını ortadan kaldırır ve daha yüksek doğruluk ve güvenilirlik sağlar;
Test verilerini ve örnek görüntüleri otomatik olarak kaydederken, sonuçların gerçek zamanlı olarak paylaşılmasına da olanak tanıyarak test sürecini şeffaf ve güvenilir hale getirir;
Toplam test süresi 6 dakikadan sadece 5 saniyeye indirilerek süreç hızlandırılmış ve maliyetler %90'dan fazla azaltılmıştır.
Daha detaylı bilgi için lütfen 18025114082 numaralı telefondan (WeChat üzerinden de ulaşılabilir) iletişime geçin. Genel Kumaş Çekme Oranları
Genel kumaşlar için çekme oranları
Baskılı kumaş: %3–3.5
Viskoz-ipek karışımı: %5
Pamuk: %4–10
Mavi pamuklu kumaş: %5-7
Kimyasal lifler: %4–8
Qingchun-eğirilmiş / Fuchun-eğirilmiş kumaşlar: %8–10
Pamuk-polyester karışımı: %3.5–5.5
Astar ipeği: %3–4
Doğal beyaz kumaş: %3
Tussah ipeği: %5
Poplin: %3–4.5
Ağartılmış kumaş: %3-4
Fitilli kumaş: %4
İplik ipek: %5
Kot kumaş: %10
Mavi pamuklu kumaş: %3-4
Rayon (iplik rayon): %10
Not: Gerçek değerler
Farklı işleme tekniklerine bağlı olarak, tekstil ürünlerinde çekme oranları değişiklik gösterir. Aşağıdaki tablolar, seçim sırasında referans olması için çeşitli işleme koşulları altında başlıca tekstil ürünlerinin çekme oranlarını listelemektedir:
KAYNAKÇA:https://tr.testextextile.com/fabric-shrinkage-testing-methods-for-various-processes-natural-dry-heat-moist-heat-washing-calculation-methods-and-shrinkage-data-for-common-fabrics/
